تبلیغات
شهرستان گرمی (مغان)
» پانزده حدیث تکان دهنده در باب سپردن ریاست به غیر اهلش ( 1392/12/4 )
» سردار نقدی: مشاوری که توهین می کند، خبیث و "تقی زاده" دوران است ( 1392/10/12 )
» امام جمعه گرمی: حماسه نهم دی را امام حسین ع خلق کرد ( 1392/10/6 )
» فتنه گران با دشمن همصدا شدند هر‌گز فراموش نمی‌كنیم ( 1392/10/6 )
» گناه بزرگ فتنه‌گران ( 1392/10/5 )
» «۹ دی؛ روز شكست فتنه از مردم» ( 1392/10/5 )
» خواصی که عاقبت بخیر نشدند ( 1392/10/4 )
» نقض حقوق شهروندی نظامیان با چماق حقوقی ( 1392/10/4 )
» بیانات در دیدار اعضاى ستاد مركزى هیئت رزمندگان اسلام‌ ( 1392/09/29 )
» تحلیلی بر محیط انتخابات ریاست جمهوری آذربایجان ( 1392/07/29 )
» نرمش قهرمانانه ( 1392/07/2 )
» دفاع مقدس ( 1392/06/31 )
» کلید بود یا سوئیچ بولدوزر‌؟ / حسین شریعتمداری ( 1392/06/12 )
» آغاز فعالیت چهارمین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا و انتخاب هیات رئیسه شورای اسلامی شهر گرمی ( 1392/06/12 )
» مواضع شگفت‌آور هاشمی/ مخالفت آشکارا با آرمان‌های امام ( 1392/06/3 )
» ما را بدبخت کردید حالا می‌گویید تقلب دروغ بود؟! ( 1392/05/28 )
» ماجرای خواندنی فرار 3 ایرانی از اسارت عراقی ها ( 1392/05/28 )
» نجفی در انتخابات 88 نظام را متهم به تجاوز کرد ( 1392/05/21 )
» عید سعید فطر مبارک باد ( 1392/05/17 )
» این گزینه‌ها مصداق اعتدال نیستند ( 1392/05/15 )
» خبرنگاران نقادانی هستند كه به اصلاح جامعه می اندیشند ( 1392/05/15 )
» وزیر دولت اعتدال : مقلد آقای منتظری هستم و این را مایه افتخار خود می‌دانم ( 1392/05/15 )
» روز قدس و توطئه‌های جدید در جهان اسلام ( 1392/05/9 )
» کیهان نوشت : مگر آن 25 میلیون رأی حق‌الناس نبود؟! ( 1392/05/9 )
» انتشار اسامی 23 عضو کابینه یازدهم ( 1392/05/7 )
» آشنائی با جریان پان ترکیسم 1 ( 1392/05/1 )
» نگرانی اصلاح‌طلبان از بازگشت عارف! ( 1392/04/30 )
» حمله علی مطهری به وزارت اطلاعات ( 1392/04/23 )
» حجت الاسلام علی امیدوار به عنوان امام جمعه بخش انگوت معرفی شد ( 1392/04/20 )
» هشدارهایی که امام خامنه ای پیشتر به انقلابیون منطقه دادند ( 1392/04/19 )

تحلیلی بر محیط انتخابات ریاست جمهوری آذربایجان



الهام علی اُف با کسب 84 درصد آراء برای سومین بار رئیس جمهور آذربایجان شد، اما تشکل شورای ملی به عنوان مهمترین جریان مخالف وی، در صحنه سیاسی آذربایجان فعال خواهد بود و در انتخابات پارلمانی این کشور قدرت طرفداران علی اُف را به چالش خواهد کشید

ششمین انتخابات ریاست جمهوری آذربایجان در 17 مهر ماه سال جاری، با کاندیدا شدن 10 نفر از احزاب مختلف و با اشتراک حدود 73 درصد واجدین شرایط برگزار گردید. الهام علی اف با کسب  84 درصد آرا برای سومین بار رئیس جمهور این کشور شد، تحولات سیاسی آذربایجان به علت جایگاه ژئوپلتیکی و ژئواستراتژیکی، در کنار قابلیت­های انرژی و ترانزیتی آن در قفقازجنوبی، در کانون توجه بازیگران منطقه ای و بین المللی ‌قرار گرفته است. در این یادداشت ضمن معرفی بازیگران اصلی انتخابات، به عوامل  و شرایط پیروزی علی اف اشاره و در نهایت به پیامدهای داخلی و خارجی انتخاب دوباره وی به ریاست جمهوری آذربایجان، پرداخته می شود:

لطفا ادامه مطلب را مطالعه فرمائید .


 بازیگران فعال در محیط انتخاباتی آذربایجان:

در محیط سیاسی و انتخاباتی جمهوری آذربایجان بازیگران داخلی متعددی فعالند، ازجریان­های غرب گرا تا روس گرا؛ از اسلام گرا تا حزب حاکم آذربایجان نوین را می توان نام برد. در این بین احزاب مختلف در قلمرو این گرایش ها در سطح میزان نفوذ، برای خود بازی تعریف نموده اند. با این حال همه آنها را نمی توان مؤثر و تعیین کننده محسوب کرد. در ذیل به دو بازیگر مهم و به عبارتی دو جریان رقیب اشاره می گردد:

1- حزب حاکم آذربایجان نوین به رهبری الهام علی اف:

خاندان علی اف دو دهه است که بر آذربایجان حکومت می کنند. از سال  1993 م تا  1998  حیدرعلی اف و از 2003 م به بعد الهام علی اف، رئیس جمهور این کشور است، یعنی سه دوره 5 ساله انتخاب شده است. مجلس آذربایجان که اکثریت آن متعلق به حزب آذربایجان نوین (‎YAP) بود در سال 2009 با حمایت از تغییرات در قانون اساسی ‏و به همه‌پرسی گذاشتن آن شرایط را برای انتخاب بیش از دو دوره ریاست جمهوری فراهم کردند. با این اقدام عملا میدان وسیع و نامحدودی برای الهام علی‌اف فراهم شد که قدرت را در آذربایجان برای سال‌های طولانی در دست داشته باشد. الهام علی‌اف که دارای مدرک دکترای علوم‌سیاسی از دانشگاه دولتی مسکو است، نسبت به سال‌های اولیه حکومت خود از تجربه، نفوذ و کنترل بالایی بر محیط سیاسی- امنیتی برخوردار است و توانسته دولت امنیت‌محور را که پدرش حیدرعلی اُف بنیان گذاشته بود، تداوم و تحکیم بخشد. هرچند که نارضایتی اجتماعی در حال متکثرشدن است و در حوزه های مختلف نمود و بروز می یابد، ولی این دولت با اتکا به درآمدهای حاصل از نفت و همچنین با استفاده از ساختار امنیتی حاکمیت، از متشکل شدن مخالفان و بسیج پذیری گسترده آن جلوگیری می نماید.

2شورای ملی:

 تقریباً می توان گفت که شورای ملی شامل اکثر گروه ها و تشکل هایی است که با دولت الهام علی اف مخالف هستند. این شورا هر چند در سال جاری تشکیل شد ولی ریشه های آن به دوره اول ریاست جمهوری الهام علی اُف برمی گردد؛ زمانی که انتقال قدرت از پدر به پسر صورت گرفت.

در این تشکل تازه تأسیس که 129 عضو داشته، در ترکیب شورای ملی از میلیونرهای آذری ساکن روسیه، (مورد حمایت روسیه) گرفته تا احزاب مساوات، جبهه خلق، جبهه خلق کلاسیک، لیبرال، آیدین لار، آذربایجان بزرگ، جامعه باز، حزب اتحاد ملی آذربایجان واحد و همچنین حزب اسلام آذربایجان قرار دارند، علاوه بر احزاب مذکور، گروه ها و احزابی مانند جنبش آذربایجان 2013، حزب سازندگی بزرگ، حزب اصلاحات دموکراتیک، شورای ملی نیروهای دموکراتیک، حزب استقلال ملی، حزب سوسیال دموکرات، حزب امید، حزب همبستگی شهروندی، به این شورا پیوسته اند.

در این انتخابات این شورا " رستم ابراهیم بی اف " یکی از شخصیت های هنری مشهور آذربایجان را که برنده جایزه صلح اسکار و مقیم روسیه و تبعه دوگانه آذری- روسی دارد را به عنوان کاندیدای واحد شورا معرفی کرد. ولی به علت تابعیت دوگانه، کمیسیون انتخابات آذربایجان ایشان را تأیید نکرد. شورا ملی به جای ایشان جمیل حسنلی، استاد دانشگاه و از شخصیت های علمی در حوزه تاریخ را کاندیدای خود معرفی کرد. ایشان عضو جبهه خلق آذربایجان، مشاور ایلچی بیگ رئیس جمهور اسبق آذربایجان، دو دوره نمایندگی مجلس ( 2010- 2000 ) و مؤلف بیش از بیست اثر در رشته تاریخ می باشد. بخشی از تحقیقات ایشان در مورد مسائل آذری های ایران در دوره جنگ جهانی دوم می باشد.

3- سایربازیگران:

علاوه بر بازیگران بالا، در این دوره، افراد و احزاب مختلفی کاندیداهایی برای انتخابات ریاست جمهوری معرفی نموده اند. اقبال آقازاده رهبر حزب امید، علی علی اف رهبر حزب شهروند و توسعه، آراز علیزاده رهبر حزب سوسیال دموکرات، قدرت حسن قلی اف رهبر حزب جبهه خلق آذربایجان واحد، الیاس اسماعیل اف رهبر حزب عدالت و مورد حمایت بخشی از اسلام گراها، حافظ حاجی اف از حزب مساوات مدرن و طرفدار حزب حاکم  و.. را می توان نام برد. اما هیچکدام از این ها رقیب و چالشی برای دولت الهام علی اف محسوب نمی شدند.

4بازیگران منطقه ای و بین المللی؛ با توجه به موقعیت و جایگاه ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک جمهوری آذربایجان، در صحنه سیاسی آن بازیگران منطقه ای از جمله روسیه و ترکیه حضور داشته و جریان اسلام گرای این کشور متأثر از جمهوری اسلامی ایران هستند. بازیگران فرامنطقه ای‎ نیز مانند آمریکا و اتحادیه اروپا فعال و سطحی از تاثیرات را در فرایندهای سیاسی و امنیتی آذربایجان دارند.

عوامل و شرایط موثر بر ابقاء علی اف:

الف)عوامل داخلی:

درموردعوامل داخلی می توان به چند عامل مهم در تحلیل رفتار سیاسی و راهبردی مردم آذربایجان پیرامون این انتخابات اشاره نمود:

1- اولویت امنیت بر دموکراسی؛ با توجه به این که در سال های اوایل استقلال آذربایجان، به علت هجوم ارمنستان20 درصد از اراضی این کشور از حاکمیت شان خارج و یک میلیون نفر آواره و دهها هزار نفر کشته دادند از طرفی هم در همان دوران بی ثباتی در حاکمیت که منجر به تغییر چند رئیس جمهور در عرض چهار سال گردید - امری که آلام و مصیبت آذرها را در آن دوران مضاعف نمود- این حوادث در حافظه خودآگاه و ناخودآگاه اکثریت ملت آذربایجان تاثیر گذاشته و در نهایت فرهنگ سیاسی و راهبردی این نسل از آذری ها را تشکیل می دهد. با این اوصاف اکثریت ملت آذربایجان امنیت بوجود آمده توسط دولت علی اف را مهم تر از فضای امنیتی مجهول در نتیجه تغییرات دموکراتیک می دانند.

2- بهبود وضعیت اقتصادی و معاش مردم؛ دولت علی اف با اتکا به درآمدهای نفت و گاز اقداماتی را در راستای فقرزدایی به انجام رسانده است تا جایی که درآمد سرانه سالانه به بیش از 10 هزار دلار رسیده و افراد زیر خط فقر نسبت به ده سال پیش چند برابر کمتر شده است. در کنار آن توسعه کشور منجر به کاهش نرخ بیکاری و بهبود وضعیت عمومی نسبت به گذشته شده و این موضوع در آرای مردم تاثیر گذاشته است.

3- بسیج منابع قدرت به نفع حزب حاکم؛ دولت علی اف در چند سال اخیر تمام منابع قدرت را در راستای به حاشیه راندن مخالفان و تقویت موقعیت خود به کار می گرفت. برای نمونه شبکه های تلویزیونی آذربایجان کاملا در راستای تقویت علی اف قدم برداشته و جایگاهی برای مخالفان قائل نبودند . در دوره تبلیغات انتخاباتی نیز وقت کمی به کاندیداهای دیگر اختصاص یافت.

4- ضعیف بودن نامزدهای ریاست جمهوری و نیروهای مخالف؛ از بین 10 نامزد ریاست جمهوری حدود پنج نفر آن ها حتی 40 هزار رأی که از نظر قانون انتخابات آذربایجان شرط کاندیدا شدن است را در انتخابات نیاوردند. یعنی امضای اولیه جمع آوری شده برای تشکیل پرونده در کمسیون ملی انتخابات هم مشکل و جای سوال است. بیشتر کاندیداها به نوعی سیاست تبلیغاتی خود را در تائید دولت علی اف و تخریب رقیب اصلی دولت یعنی جمیل حسنلی تنظیم کرده بودند. تنها رقیب جدی علی اف، جمیل حسنلی نماینده شورای ملی بود که با تنگنای محیط سیاسی و حتی امنیتی خاصی قرار گرفته بود که در نهایت توانست پنج درصد آرا را به دست آورد.

ب)عوامل خارجی:

1- روسیه:

روسیه تا سال 2010 تداوم حاکمیت علی اف را همسو با منافع منطقه ای خود تعبیر و از آن حمایت می کرد. اما از این تاریخ به بعد رویکرد غربگرای آذربایجان به خصوص بعد از تعطیل نمودن پایگاه قبله روسیه در خاک آذربایجان و همچنین سیاست غرب محور آن در حوزه انرژی، روسیه را بر آن داشت که دولت الهام علی اف را در تنگنای امنیتی- سیاسی قرار دهد و ضمن تحریک قومیت لزگی، به تشکیل شورای ملی علیه دولت علی اف مبادرت ورزید. اما ادامه این روند را متناسب با واقعیت های صحنه سیاسی آذربایجان ندانست و با سفر پوتین به باکو و مذاکره امتیازگیرانه، رویکردش را تغییر و از دولت علی اف حمایت نمود.

2- آمریکا:

آمریکا چندان علاقه ای به سیاست موازنه محور (بین ایران، ترکیه، روسیه، آمریکا) دولت الهام علی اف ندارد و تلاش می نماید رویکرد غربگرایی را در سیاست آذربایجان برجسته سازند، ولی به این واقعیت هم واقف است که در شرایط حاضر آلترناتیو جدیدی برای دولت علی اف وجود ندارد، از طرفی مناسبات دولت علی اف در شرایط فعلی با غرب در حوزه سخت افزاری از قبیل مبارزه با تروریسم، حضور سربازان آذری در عراق و افغانستان، ایفای نقش پل میان آمریکا و افغانستان به منظور انتقال تجهیزات، همکاری با ناتو و مسائل مربوط به تأمین انرژی و امنیت، راهبردی و تأمین کننده منافع آنهاست.

به همین جهت آمریکا با ملاحظه عوامل مذکور، ضمن توجه به قدرت گرفتن احزاب و نیروهای غربگرای، از جمله شورای ملی، همچنان بر روابط راهبردی با دولت علی اف ادامه می دهد و دولت آذربایجان را تحت فشار شکننده قرار نمی دهد، هر چند سفیر آمریکا در جلسات مختلف با شورای ملی حضور داشته و به این شورا مشروعیت بخشیده است.

3- اتحادیه اروپا، انگلیس:

سیاست خارجی اتحادیه اروپا ضمن توجه به جایگاه ژئوپلتیکی و پتانسیل های بالفعل و بالقوه انرژی جمهوری آذربایجان، رویکرد انتقادی اش را نسبت به مباحث حقوق بشری این کشور حفظ نموده است. در این بین کشور انگلستان علاوه بر تأکید بر روابط حسنه با دولت الهام علی اف، ارتباط خود را با مخالفان از جمله شورای ملی برقرار کرده است. چون استراتژی انگلستان بر این مبناست که در هر تحولی، سرمایه گذاری هنگفت   (بی پی ) در آذربایجان صدمه نبیند. به همین جهت در آستانه انتخابات شرایط برای سفر کاندیدای شورای ملی (جمیل حسنی) و چند نفر از فعالان مهم به انگلستان فراهم گردید. در این سفر با نهادهای غیردولتی، با تعدادی از نمایندگان مجلس، با دیاسپورای آذری مقیم انگلستان دیدار و نشستی نیز در وزارت خارجه انگلستان با حضور 6 نفر از مقامات آن برگزار نمودند. در واقع می توان گفت سیاست انگلستان مدیریت شرایط فعلی و حوادث احتمالی بعد از انتخابات است و سعی می کند منافع خود را به یک حزب یا جریان پیوند نزند و باهمه گرایش ها همکاری تولید نماید.

4- جمهوری اسلامی ایران:

مطلوبیت راهبردی جمهوری اسلامی ایران در آذربایجان، این است که "حزب اسلام" حاکمیت را به دست گیرد، چرا که این حزب مهم ترین نماینده جریان اسلام گرای این کشور و متأثر از نفوذ فرهنگی جمهوری اسلامی ایران است و ملت آذربایجان همسویی فرهنگی و پیوند تاریخی خود با ایرانیان را از کانال این حزب بیان می کنند.

با این حال هنوز شرایط محیط سیاسی آذربایجان همسویی لازم را با قدرت گیری اسلام گرایان ندارند. از طرفی سیاست دولت الهام علی اف همسویی با منافع منطقه ای جمهوری اسلامی ایران ندارد. اما ملاحظه جمهوری اسلامی بر این مبناست که نماینده و کاندیدای شورای ملی یعنی جمیل حسنلی، ملی گرا و غربگراست و سیاست های حزبی و ایدئولوژی آن مخالف و متضاد با منافع ملی و منطقه ای جمهوری اسلامی ایران می باشد. با این اوصاف به صورت تاکتیکی حمایت از دولت علی اف عاقلانه تر و واقعگرایانه تر تحلیل می شود.

5- ترکیه:

مطلوبیت ترکیه در صحنه سیاسی جمهوری آذربایجان قدرت گرفتن غربگراهاست، اما با درک متغیرها دخیل در صحنه سیاست آذربایجان، رویکرد واقعگرایی و محافظه کارانه را در پیش گرفته اند. منطق ترک ها بر این است که دولت فعلی به صورت نسبی منافع آنها را تأمین نموده و می نماید، درصورت بروز اختلاف، منافع ترکیه با چالش مواجه خواهد شد. منافع ترکیه در آذربایجان را در چند مورد می توان اشاره نمود:

1-5- منافع اقتصادی : مبادلات اقتصادی طرفین بیش از 3 میلیارد دلار برآورد می شود و همچنین سرمایه گذاری عظیمی از طرف شرکت نفتی سوکار آذربایجان در ترکیه انجام شده است که تا سال 2018حدود 17 میلیارد دلار

2-5- امنیت انرژی؛ ترکیه بخشی از مایحتاج انرژی اش را از منابع آذربایجان تأمین می کند. به این ترتیب ادامه وضع موجود را متناسب با منافع خود قلمداد می کند.

پیامدهای مورد انتظار:

همان طوری که انتظار می رفت حزب حاکم همواره قدرتش را در آذربایجان برای پنج سال دیگر حفظ کرد و تنها تغییرات قابل توجه در صحنه سیاسی این کشور ظهور شورای ملی بود که در نوع خود می تواند در انتخابات آتی مجلس ملی که در سال 2015 برگزار خواهد شد موثرباشد. با این حال وضعیت مورد انتظار ازسیاست این کشور را در چند جمله می توان نام برد:

1- هسته اصلی شورای ملی با وجود ریزش متحدانش با انجام اصلاحات و تحولات شکلی در صحنه سیاست آذربایجان دارای وزنه قابل ملاحظه و چالش ساز برای دولت برای سال ها باقی خواهد ماند.

2- در انتخابات پارلمانی سال های آینده لیست شورای ملی مورد توجه رأی دهندگان واقع خواهد گردید و تعدادی از کرسی ها را کسب خواهند کرد.

3- به صورت نقطه ای، تظاهرات ضد دولتی محدود قابل تصور است ولی وسیع بودن آن با توجه به عدم استقبال مردم چندان مورد انتظار نیست

4- روابط دولت علی اُف با روسیه کم تنش خواهد بود و همکاری در حوزه امنیتی و انرژی بیشتر خواهد شد.

5- سیاست خارجی موازنه محور همواره بین بازیگران مهم منطقه ای و بین المللی صحنه آذربایجان ادامه خواهد یافت.

 سخن پایانی:

سیاست جمهوری اسلامی همواره بر مبنای همکاری و همگرایی با آذربایجان ادامه خواهد یافت ولی این بدین معنی نیست که مسایل فی مابین حل و فصل شده و یا نادیده گرفته خواهد شد. انتظار غالب در دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران بر این است که دولت باکو با درک قدرت ملی و موقعیت ژئوپلیتیک ایران بر مواضع و منافع همسو تاکید و منابع تنش ساز را با در نظر گرفتن عوامل همگرا (مانند دین، مذهب، مرزهای طولانی، اقوام خویشاوند...) به نفع دو طرف مدیریت کند.





ادامه مطلب...